تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )
444
تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )
تقريبى درست است ) ، پس موجبات شروع جنگ به عقيده و بنا به محاسبهء او بايد در سال پيش از آن روى داده باشد . الياس نصيبينى نيز با ما موافق است آنجا كه نخستين سال سلطنت بهرام را در سال 732 سلوكى ( آغاز آن اوّل اكتبر 420 م ) گفته است . حال بايد ديد كه كارنامههاى شهداى سريانى تاريخگذارىهاى مشوّشى از آن زمان به دست دادهاند . شهادت يعقوب اينترسيسوس را در سال دوم سلطنت اين پادشاه قرار دادهاند كه مطابق است با سال 733 سلوكى ( كارنامهء شهدا ج 1 ص 242 ) ؛ اين مطلب با فرض ما مطابقت دارد . اما در پايان اين قصّهء شهادت آمده است كه اين شهيد « در سال 762 « 1 » اسكندرانى يعنى در نخستين سال سلطنت ورهران پادشاه ايرانيان روز جمعه 27 تشرين دوم به حساب يونانيان « 2 » به درجهء شهادت نايل آمد » ( ص 256 ) . اگر به جاى رقم 762 ( كه درست نيست ) رقم 732 را بگذاريم تاريخ فوق منطبق مىگردد با 27 نوامبر 420 مسيحى يعنى هنگامى كه بهرام هنوز مسلّما به سلطنت نرسيده بود و نمىتوانسته است موجب و مسبب شهادت مذكور گردد . بهعلاوه 27 نوامبر 420 مسيحى شنبه بوده است و در اين سالها 27 نوامبر هرگز جمعه نبوده است « 3 » . اين اشتباه سهو در كتابت نيست « 4 » زيرا نظير آن درست در شهادت مهرشاپور پيش آمده است ، زيرا او نيز از قرار در سال دوم سلطنت ورهران شنبه دهم تشرين اول « به درجهء شهادت » فائز آمده است ( ص 234 و 236 ) ؛ در صورتى كه دهم اكتبر سال 420 مسيحى يكشنبه بوده است و در هيچيك از اين سالها به شنبه تصادف نكرده است « 5 » . بنابراين در اينجا اشتباه در محاسبه روى داده
--> ( 1 ) - چنين است در نسخهء خطى . به صفحهء 241 و 258 نيز رجوع شود . ( 2 ) - يعنى به حساب يوليائى ، برعكس محاسبهء قديمى از روى سالهاى قمرى . ( 3 ) - 27 نوامبر در 419 م پنجشنبه و در 420 م شنبه و در 421 م يكشنبه و در 422 م دوشنبه بوده است . ( 4 ) - رقم 27 از منابع دست دوم نيز تأييد مىشود ( رجوع شود به كارنامهء شهدا ج 1 ص 237 به بعد ) . ( 5 ) - دهم اكتبر سال 419 جمعه و دهم اكتبر 420 يكشنبه و دهم اكتبر 421 دوشنبه و